اعاشتان جاسالاتىن قولونەر بۇيىمدارى - كەرۋەن تورابى

اعاشتان جاسالاتىن قولونەر بۇيىمدارى

باعزى زامانداردان-اق ادامزات اعاشتىڭ قاسيەتى مەن قادىرىن جوعارى باعالاعان. اعاشتى بەت-الباتى وتامايدى، وتقا جاقپايدى. ونى كيەلى ساناپ، تابىناتىن جاعداي بولعان. اعاش ادامزات ءۇشىن قۇرىلىس ماتەريالى. توڭعانعا پانا، ىستىقتاعانعا كولەڭكە.

ءۇي مەن عيماراتتان تۇرعىزۋمەن بىرگە اعاشتان تۇرمىستىق دۇنيەلەر، مادەنيەت جادىگەرلەرىن جاساعان. ءار حالىق اعاشتى ءار جاعىنان پايدالانادى. ال قازاق حالقى اعاشتى نە جاساۋعا پايدالانعان ەكەن.

قاراعاي

قازاق حالقى اعاشتاردىڭ ىشىندەگى ەڭ شەشەنى، ەڭ سويلەگىشى دەپ قاراعايدى تانيدى. قاراعايدان مۋزىكا اسپاپتارىن شاۋىپ جاسايدى. اسىرەسە، قاراعاي دومبىرانى قوڭىر، كۇڭىرەنگەن ءۇنى ناعىز ەجەلگى اسپاپتى جاڭعىرتقانداي بولادى.

قاراعايدان دومبىرانى تۇتاستاي شاۋىپ جاسايدى. نەمەسە دومبىرانىڭ شاناعىن باسقا اعاشتان جاساسا، قاقپاعىن مىندەتتى تۇردە قاراعايدان سالادى. شەبەرلەن سان جىلدىق تاجىريبەنىڭ ارقاسىندا قاراعايدىڭ دىبىس شىعارۋ (رەزونانس) قاسيەتى وتە جوعارى ەكەنىن بايقاعان.

دومبىرانى جاساۋعا «ۇرعاشى قاراعايدى» پايدالانادى. مۇنداي قاراعاي تاۋدىڭ تەرىسكەي بەتىندە وسەدى. باسقا قاراعايلارعا قاراعاندا بۇتاعى از، جىلدىق ساقينالارى ءجيى، شايىرى از كەلەدى.

تۇت اعاشى

تۇت اعاشى نەگىزىنەن جىبەك قۇرتىن وسىرۋگە پايدالانادى. ورتا ازيانىڭ شەبەرلەرى مۋزىكا اسپاپتارىن ازىرلەۋگە ەڭ ءتيىمدى اعاش دەپ وسى تۇتتى ايتادى. ودان مۋزىكا اسپابىن تۇتاس شاۋىپ  تا، قۇراپ تا جاساۋعا بولادى. دىبىس جاڭعىرتۋ قاسيەتى ەرەكشە.

ۇيەڭكى

ۇيەڭكى– قاتتى ءارى تىعىز اعاش. سۇرەگى بىرتەكتى، اق سارعىش ءتۇستى. ۇيەڭكىدەن حالقىمىز دومبىرانى تۇتاس شاۋىپ جاسايدى. قاپ، كارپات تاۋلارىندا تاراعان اعاش. مۋزىكا اسپاپتارىن ازىرلەۋگە وتە قولايلى.

ەمەن

وتە قاتتى، تىعىز، بەرىك اعاش. اعاش سۇرەگىنىڭ ءتۇسى– سارعىش قوڭىر. ەمەننەن مۋزىكا اسپابىن جاساعاندا اباي بولۋ كەرەك. سەبەبى ەمەن وتە جارىلعىش كەلەدى. ساقتىقپەن كەپتىرمەسە، وزەگىن قۋالاي شىتىناپ، جارىلىپ كەتەدى.

ەمەننەن جاسالعان مۋزىكا اسپابى وتە ادەمى بولادى. ۇستالا كەلە تابيعي ورنەگى اشىلىپ، جىلتىراي بەرەدى.

قايىڭ

قايىڭ– سۇرەگى بىركەلكى اق ءتۇستى اعاش. مۋزىكا اسپابىن جاساۋعا كوبىنە قايىڭنىڭ ءتۇبىر بەزىن پايدالانادى. قايىڭنىڭ بەزىنەن جاسالعان بۇيىم ادەمى، بىركەلكى. كۇنگە قاڭسىمايدى، ىستىق-سۋىققا ءتوزىمدى.

قايىڭنىڭ توزىن اسپاپتىڭ قابىن جاساۋعا پايدالانادى.

تەرەك

تەرەك– سۇرەگى اق ءتۇستى، جۇمساق اعاش. بابىمەن كەپكەن تەرەك كوپ جارىلمايدى، كەپكەن سايىن كيىزدەنىپ قاتايا تۇسەدى.

تەرەكتەن كوبىنەسە مۋزىكا اسپاپتارىن تۇتاس شابادى. تەرەكتى زىلپارامەن وڭدەسە، تۇگى شىعىپ تۇرادى. سوندىقتان شەبەرلەر تەرەكتەن بۇيىم جاساعاندا وتكىر سايمانەن وڭدەپ قانا قويادى.

تال

تال– يىلگىش، سۇرەگى اق ءتۇستى جۇمساق اعاش. كەبە كەلە قاتايادى. كەپكەن تال وتە جەڭىل بولادى. تالدى كوبىنە دومبىرانى قۇراپ جاساعاندا ءيىن بولىپ كەلەتىن جەرلەرىنە قولدانادى.

ءورىمتالدى دومبىرانىڭ سىرتىن اشەكەيلەۋگە پايدالانادى. تالدى سۋ كەزىندە يەدى. سوندىقتان شەبەرلەر «تال شاعىندا بۇكپەسەڭ، تاياق شاعىندا يىلمەس» دەيدى.

قاينار: يىنتەرنەتتەن | رەداكتور: سارماي | كورىلىم : 1064 رەت

  • نازارلارىڭىز بىزدە بولسىن

ءسىز قىزىعاتىن مازمۇندار


جۇڭگو جىلجىمالى حابارلاسۋ سەرىكتەستىگى

تەكشەمىزگە قوسىلىڭىز